Najkrócej, jak się da
- 01Na B2B nie masz pracodawcy ani wynagrodzenia chorobowego. Jeśli nie pracujesz, nie wystawiasz faktury, a koszty firmy i życia biegną dalej.
- 02Zasiłek z ZUS dostaniesz tylko z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, po 90 dniach od przystąpienia. Liczy się go od deklarowanej podstawy, nie od przychodów.
- 03Zanim wybierzesz między rezerwą a polisą, policz lukę: koszty firmy i życia minus zasiłek, razy liczba miesięcy.
- 04Rezerwa jest dostępna od razu i kończy się razem z oszczędnościami. Polisa wypłaca według umowy, ale ma swoje okresy i wyłączenia.
Dlaczego na B2B choroba wygląda inaczej niż na etacie?
Na etacie choroba ma system: pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze dni, potem wchodzi zasiłek z ZUS, a Twoja umowa o pracę trwa. Na własnej działalności ten układ nie istnieje. Kontrahent płaci za usługę, a nie za Twoją obecność. Jeśli nie możesz jej wykonać, nie wystawiasz faktury.
Wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy dotyczy pracowników, osób wykonujących pracę nakładczą i odbywających służbę zastępczą. Przedsiębiorca na B2B nie jest żadnym z nich. Zostaje mu zasiłek z ZUS, ale tylko wtedy, gdy zgłosił się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i minęło 90 dni.
Dotyczy to osób, które sprzedają własną pracę, na przykład: programisty i specjalisty IT na kontrakcie, lekarza lub prawnika z własną praktyką, architekta, konsultanta, właściciela jednoosobowej firmy. Wspólny mianownik jest jeden. Dochód zależy od tego, że to Ty siedzisz przy biurku, za kierownicą albo przy stole operacyjnym, i nikt nie może Cię zastąpić od ręki.
Ten tekst opisuje właśnie tę sytuację: nie kilka dni na zwolnieniu, tylko kilka miesięcy bez możliwości pracy. Jak działa system świadczeń z ZUS krok po kroku, od zasiłku po rentę, opisaliśmy w tekście o niezdolności do pracy. Tutaj zajmuję się pytaniem, które z niego wynika: z czego opłacić firmę i dom, gdy Ty nie pracujesz.
Czy zasiłek z ZUS wystarczy, gdy prowadzisz działalność?
Zacznijmy od tego, co ZUS daje przedsiębiorcy i od czego to zależy.
| Pytanie | Co mówi ZUS |
|---|---|
| Czy chorobowe jest obowiązkowe? | Nie. Dla przedsiębiorcy ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. |
| Od kiedy mogę dostać zasiłek? | Po 90 dniach nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Wcześniejsze okresy ubezpieczenia zaliczają się, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni. |
| Ile wynosi zasiłek? | 80% podstawy wymiaru. Podstawą jest kwota, od której opłacasz składkę chorobową, pomniejszona o 13,71%. |
| Jak długo? | Najdłużej 182 dni (270 dni przy gruźlicy lub w ciąży). Dwie niezdolności z przerwą do 60 dni liczą się razem. |
| Czy może mi go zabraknąć mimo składki? | Tak, jeśli na koncie jest zaległość w składkach przekraczająca 1% minimalnego wynagrodzenia na dzień powstania prawa do świadczenia. |
Policzmy to na liczbach z 2026 roku. Najniższa podstawa składki to 5 652 zł, a składka chorobowa 2,45% wynosi od niej 138,47 zł miesięcznie. Zasiłek: 5 652 zł pomniejszone o 13,71% to około 4 877 zł, a 80% z tego to około 3,9 tys. zł brutto miesięcznie (obliczenie własne na podstawie danych ZUS). Jeśli deklarujesz wyższą podstawę, zasiłek będzie wyższy, ale wyższa będzie też składka.
To jest pierwsza luka. Druga to czas. Po 182 dniach zasiłek się kończy. Wtedy, jeśli leczenie rokuje powrót do pracy, ZUS może przyznać świadczenie rehabilitacyjne na okres do 12 miesięcy, w wysokości 90% podstawy zasiłku za pierwsze 3 miesiące i 75% za resztę. A jeśli powrotu do pracy nie widać, wchodzi w grę renta z tytułu niezdolności do pracy. Najniższa wynosi od 1 marca 2026 roku 1 978,49 zł brutto przy całkowitej niezdolności i 1 483,87 zł brutto przy częściowej.
Jak wygląda oś czasu: od pierwszego dnia do renty
Wyobraź sobie kolejne miesiące niezdolności do pracy jako oś. Na każdym odcinku inne pieniądze, inne warunki i inna kwota, a jedno pozostaje takie samo: koszty firmy i życia.
| Etap | Co wypłaca ZUS | Warunek |
|---|---|---|
| Pierwsze 90 dni od przystąpienia do chorobowego | Nic z tytułu zasiłku | Okres wyczekiwania dla dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego |
| Do 182 dni niezdolności | Zasiłek chorobowy, 80% podstawy | Opłacana składka chorobowa, brak zaległości powyżej 1% minimalnego wynagrodzenia |
| Po wyczerpaniu zasiłku, do 12 miesięcy | Świadczenie rehabilitacyjne: 90% podstawy przez 3 miesiące, potem 75% | Leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS |
| Gdy powrotu do pracy nie widać | Renta z tytułu niezdolności do pracy | Staż odpowiedni do wieku i pozostałe warunki z ustawy |
Ta oś pokazuje, dlaczego sam zasiłek rzadko wystarcza przedsiębiorcy. Pieniądze maleją w czasie, a koszty firmy w tym samym czasie zwykle się nie zmieniają. Polisa chroniąca dochód ma zamykać właśnie tę różnicę, ale zakres, okres i wysokość świadczenia wyznacza jej OWU, nie ustawa.
Które koszty biegną dalej, gdy Ty nie pracujesz?
Etat daje pensję, która płaci za życie. Własna firma daje przychód, z którego opłaca się najpierw firmę, a dopiero potem siebie. Gdy przychód zatrzymuje się na kilka miesięcy, koszty zwykle nie zatrzymują się razem z nim. Wypisz, które z nich dotyczą Ciebie:
- leasing samochodu, sprzętu lub maszyn,
- najem biura, pracowni albo magazynu,
- księgowość i opłaty za programy, licencje i abonamenty,
- ubezpieczenia firmy, o których piszemy w tekście o kosztach ubezpieczenia firmy,
- wynagrodzenie osób, które dla Ciebie pracują, jeśli kogoś zatrudniasz,
- rata kredytu, czynsz i bieżące wydatki rodziny.
Do tego dochodzi pytanie, które każdy przedsiębiorca na B2B powinien sobie zadać: co się stanie z kontraktem. Umowy z kontrahentami różnią się okresem wypowiedzenia, możliwością wskazania zastępstwa, karami umownymi i terminami płatności. Sprawdź je teraz, a nie wtedy, gdy będą potrzebne. Od tych zapisów zależy, czy dochód z kontraktu zniknie od razu, czy będzie się kurczył stopniowo.
Przykład, nie historia konkretnego klienta. Osoba na B2B z jednym głównym kontrahentem, kredytem na mieszkanie i leasingiem sprzętu zostaje na kilka miesięcy bez możliwości pracy. Faktur nie wystawia, bo nie ma czego sprzedać. Z ZUS dostaje zasiłek liczony od składki chorobowej. Leasing, rata i rachunki nie pytają o nic. Tak działa model, w którym dochód pochodzi z własnej pracy: kiedy ona staje, przychód staje razem z nią.
Ile miesięcy wytrzymasz bez dochodu? Policz rezerwę
Nie ma jednej liczby miesięcy rezerwy, która pasuje wszystkim, i nie będę jej zgadywał. Jest za to prosty rachunek, który robisz raz, na własnych liczbach:
| Pozycja | Co wpisujesz |
|---|---|
| A | Stałe koszty firmy w miesiącu (leasing, najem, księgowość, licencje, ubezpieczenia, pracownicy) |
| B | Koszty życia rodziny w miesiącu (mieszkanie, raty, jedzenie, dzieci, ubezpieczenia) |
| C | Zasiłek z ZUS w miesiącu, jeśli masz dobrowolne chorobowe i minęło 90 dni (dla najniższej podstawy w 2026 roku około 3,9 tys. zł brutto) |
| D = A + B − C | Luka miesięczna |
| E = D × liczba miesięcy | Kwota, którą musisz mieć w rezerwie albo w polisie na tyle miesięcy |
Warto policzyć to dwa razy: raz dla scenariusza z zasiłkiem i raz bez niego, na przykład gdy działalność dopiero ruszyła albo na koncie w ZUS pojawiła się zaległość. Różnica między wynikami pokazuje, ile dla Ciebie warte jest dobrowolne chorobowe opłacane na czas.
Dwie uwagi do tego rachunku. Po pierwsze, jeśli Twoje chorobowe nie ma jeszcze 90 dni, pozycja C jest zerem, a luka jest największa właśnie na początku działalności. Po drugie, zasiłek trwa najdłużej 182 dni. Po tym czasie pozycja C może zmienić się na świadczenie rehabilitacyjne albo rentę, a obie są niższe od zasiłku.
Gdy wyjdzie Ci liczba, porównaj ją ze stanem konta. Jeśli rezerwa pokrywa lukę przez czas, który uznajesz za bezpieczny, możesz na tym poprzestać. Jeśli nie pokrywa, zostają trzy opcje: zwiększyć rezerwę, zmniejszyć koszty stałe albo kupić ochronę, która wypłaci pieniądze zamiast Ciebie.
Rezerwa czy polisa: kiedy co?
To nie jest wybór w stylu „albo, albo”. Obie rzeczy robią coś innego. Opisaliśmy, jak działa ochrona dochodu, zwana też prywatnym L4, na stronie ochrony dochodu. Tutaj porównuję tylko, kiedy sięgnąć po rezerwę, a kiedy po polisę.
| Rezerwa | Polisa chroniąca dochód | |
|---|---|---|
| Dostęp | Od razu, bez ankiet i okresów oczekiwania | Po zawarciu umowy i po okresie, od którego wypłata zaczyna się według OWU |
| Skąd pieniądze | Z Twoich oszczędności, więc kończy się razem z nimi | Z umowy, według zapisów OWU; ona wskazuje też, czy wypłata zależy od zasiłku z ZUS |
| Koszt | Odkładasz zamiast wydawać | Składka. Zależy od warunków konkretnego produktu (OWU), konkretną podamy po ankiecie |
| Wyłączenia | Brak | Są w OWU; zwykle wśród nich choroby, które zaczęły się przed zawarciem umowy |
| Kiedy ma sens | Przy krótszej niezdolności i na pierwszy okres | Gdy niezdolność może trwać miesiącami, a rezerwa tego nie pokryje |
W wielu sytuacjach rozsądne jest połączenie obu. Rezerwa pokrywa pierwsze tygodnie i czas, zanim polisa zacznie płacić, a polisa przejmuje dłuższy okres. To mój wniosek, nie reguła. Jeśli masz dużą rezerwę i niewielkie koszty stałe, polisa może być zbędna. Jeśli masz małą rezerwę i duże koszty, rezerwa sama nie wystarczy.
Na co patrzeć w OWU ochrony dochodu przedsiębiorcy?
Zapisy w umowie decydują o tym, czy pieniądze w ogóle trafią do Ciebie. W opracowaniu o ubezpieczeniach na życie z 2022 r. KNF radzi przy umowach dodatkowych, żeby zapoznać się z definicją zdarzenia ubezpieczeniowego, bo ona określa, za co zakład wypłaci świadczenie, i dowiedzieć się, w jakich przypadkach świadczenie nie będzie należne. To samo dotyczy ochrony dochodu. Sprawdź:
- Definicja niezdolności do pracy. Czy chodzi o wykonywanie Twojego zawodu, czy jakiejkolwiek pracy.
- Początek wypłaty. Od którego dnia niezdolności wypłata się zaczyna i jak liczy się okres, w którym ochrona jeszcze nie działa w pełni.
- Wysokość świadczenia. Do jakiej części dochodu jest dopasowane i jak towarzystwo ustala Twój dochód (przychody, deklaracje, dokumenty).
- Czas wypłaty. Przez ile miesięcy świadczenie jest wypłacane przy jednej niezdolności i co z nawrotem.
- Wyłączenia. Jakie choroby i zdarzenia nie są objęte, w tym te, które zaczęły się przed zawarciem umowy.
- Zmiany w firmie. Co z ochroną, gdy zmienisz formę działalności albo zawód.
Ochrona dochodu to nie to samo co poważne zachorowanie. Poważne zachorowanie wypłaca świadczenie po diagnozie choroby z listy, ochrona dochodu wypłaca miesięczne świadczenie, gdy nie możesz pracować. Różnice opisaliśmy w tekście o poważnym zachorowaniu.
Cztery założenia, które zawodzą
- „Kontrahent poczeka”. Może poczekać, a może nie. Od Ciebie zależy tylko to, czy sprawdziłeś w umowie, co się wtedy dzieje.
- „ZUS pokryje koszty”. Zasiłek jest liczony od podstawy składki chorobowej, a nie od kosztów firmy. To dwie różne kwoty i nie ma między nimi automatycznego związku.
- „Przystąpię do chorobowego, jak zacznie się problem”. Prawo do zasiłku pojawia się dopiero po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia.
- „Polisa wypłaci, bo jestem chory”. Wypłata zależy od tego, czy Twoja sytuacja mieści się w definicji z OWU, nie od samego faktu choroby.
Każde z tych założeń można sprawdzić w kilkanaście minut na własnych dokumentach. Dużo trudniej jest je poprawiać w trakcie choroby.
Od czego zacząć w ten weekend
- Sprawdź, czy opłacasz dobrowolną składkę chorobową i od kiedy. Jeśli nie, od dnia zgłoszenia zaczyna biec 90 dni.
- Zobacz, od jakiej podstawy płacisz składki. To ona decyduje o zasiłku. Przy okazji sprawdź stan konta w ZUS, bo zaległość powyżej 1% minimalnego wynagrodzenia blokuje zasiłek.
- Policz lukę według tabeli z poprzedniej części. Zajmie to pół godziny.
- Przeczytaj w umowie z głównym kontrahentem wypowiedzenie, zastępstwo i kary.
- Zdecyduj: rezerwa, polisa, czy obie. Jeśli potrzebujesz przeliczyć to z kimś, kto widział takie rachunki wiele razy, umów rozmowę.
Jeśli zastanawiasz się też nad swoją przyszłą emeryturą jako przedsiębiorca, zobacz tekst o emeryturze przedsiębiorcy z JDG. Podstawa składek wpływa bowiem i na emeryturę, i na zasiłek, o którym tu piszemy.
Pytania o ochronę dochodu przedsiębiorcy
Czy przedsiębiorca na B2B ma prawo do L4?
Ma, ale tylko wtedy, gdy opłaca dobrowolną składkę chorobową. Dla przedsiębiorcy ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Zasiłek z ZUS przysługuje po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia i liczy się od kwoty, od której płacisz składkę chorobową, a nie od faktycznych przychodów.
Czy muszę płacić składkę chorobową, żeby dostać zasiłek?
Tak. Zasiłek chorobowy wypłaca się z ubezpieczenia chorobowego, a przedsiębiorca przystępuje do niego dobrowolnie. Bez zgłoszenia i opłacania składki nie ma prawa do zasiłku. Przy podstawie 5 652 zł składka chorobowa wynosi w 2026 roku 138,47 zł miesięcznie (zus.pl).
Ile miesięcy rezerwy powinienem mieć?
Nie ma jednej liczby, którą mógłbym podać bez zgadywania. Policz własną lukę: stałe koszty firmy plus koszty życia, minus zasiłek z ZUS, jeśli go masz. Wynik pomnóż przez liczbę miesięcy, na jaką chcesz być zabezpieczony. ZUS wypłaca zasiłek najdłużej przez 182 dni, czyli nieco ponad 6 miesięcy.
Czy polisa ochrony dochodu zastępuje rezerwę?
Nie zawsze. Polisa wypłaca świadczenie według umowy, ale ma okresy, od których zaczyna się wypłata, i wyłączenia opisane w OWU. Rezerwa jest dostępna od razu, ale kończy się, gdy się wyczerpie. Można ustawić obie rzeczy obok siebie: rezerwa na pierwszy okres, polisa na dłuższy.
Co z kontraktem B2B, gdy przez kilka miesięcy nie świadczę usług?
To zależy od zapisów w umowie z kontrahentem: okresu wypowiedzenia, możliwości wskazania zastępstwa, kar umownych i terminów płatności. Warto je przeczytać, zanim będą potrzebne, bo od nich zależy, czy dochód z kontraktu zniknie od razu, czy dopiero po jakimś czasie.
Czym ochrona dochodu różni się od poważnego zachorowania?
Ochrona dochodu wypłaca miesięczne świadczenie, gdy nie możesz wykonywać zawodu, według definicji z umowy. Poważne zachorowanie wypłaca świadczenie po zdiagnozowaniu choroby wpisanej do OWU. To dwa różne zdarzenia ubezpieczeniowe i dwie różne polisy.

Autor
Marcin Mańkowski
Dyrektor Okręgu OVB Allfinanz Polska
Agent ubezpieczeniowy wpisany do rejestru KNF (rpu.knf.gov.pl). Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną, podatkową ani medyczną. Zakres ochrony i wyłączenia rozstrzyga ogólne warunki konkretnej umowy ubezpieczenia. Stan prawny i kwoty: 9.11.2026.
Zbudowałeś firmę na własnej pracy. Sprawdźmy, co dzieje się z dochodem, gdy nie możesz jej wykonywać
Policzymy Twoją lukę i zestawimy rezerwę z polisą. Rozmowa bez opłaty.
Źródła i podstawa prawna
- Prawo do zasiłku chorobowego i okres przysługiwania, zus.pl
- Wysokość zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego, zus.pl
- Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego dla ubezpieczonych niebędących pracownikami, zus.pl
- Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego i okres przysługiwania, zus.pl
- Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego, zus.pl
- Kwoty najniższych świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2026, zus.pl
- Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne w 2026 roku, zus.pl
- Jakie składki na ubezpieczenia społeczne płaci przedsiębiorca do ZUS, biznes.gov.pl
- Ubezpieczenia na życie. Zarys charakterystyki umów ubezpieczenia na życie (stan prawny na 26.05.2022), knf.gov.pl