Najkrócej, jak się da
- 01Emerytura przedsiębiorcy liczy się tak samo jak emerytura pracownika: ZUS dzieli kwotę zapisaną na Twoim koncie i subkoncie, powiększoną o zwaloryzowany kapitał początkowy, jeśli go masz, przez średnie dalsze trwanie życia (art. 24 do 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).
- 02Przedsiębiorca sam deklaruje podstawę wymiaru składek, nie niższą niż 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. W 2026 roku to 5 652 zł według ZUS. W pierwszych 24 miesiącach działalności i przy Małym ZUS Plus podstawa może być niższa, a wtedy niższy jest też zapis na koncie.
- 03Wiek emerytalny to co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn (art. 24 ust. 1).
- 04Konkretnej kwoty „emerytury z JDG” nie da się podać bez Twojego konta w ZUS. Da się za to zrozumieć, od czego ona zależy, i sprawdzić to u siebie.
Z czego ZUS liczy emeryturę przedsiębiorcy
Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne zapisanych na Twoim koncie w ZUS, z uwzględnieniem waloryzacji, zwaloryzowany kapitał początkowy (dotyczy okresu przed 1999 rokiem) oraz środki zapisane na subkoncie (art. 25 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Tę kwotę ZUS dzieli przez średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku, w którym przechodzisz na emeryturę (art. 26 ust. 1).
Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet i wyraża w miesiącach. Tablicę ogłasza Prezes GUS do końca marca każdego roku (art. 26 ust. 3 i 4). Według komunikatu Prezesa GUS z 25 marca 2026 roku (M.P. 2026 poz. 319), który obowiązuje dla wniosków składanych od 1 kwietnia 2026 roku do 31 marca 2027 roku (art. 26 ust. 5), dla osoby w wieku 65 lat to 222,7 miesiąca, a dla osoby w wieku 60 lat 268,9 miesiąca.
Na umownym przykładzie wygląda to tak. Przy kwocie 500 000 zł zapisanej na koncie i subkoncie oraz wieku 65 lat: 500 000 zł podzielone przez 222,7 daje około 2 245 zł miesięcznie, w kwocie brutto. Kwota 500 000 zł jest tu wyłącznie ilustracją działania wzoru. Nie jest ani prognozą, ani średnią dla przedsiębiorców.
Co w tym zależy od Ciebie jako przedsiębiorcy
Pracownik ma podstawę składek wyznaczoną wynagrodzeniem. Przedsiębiorca podaje ją sam. Zadeklarowana kwota nie może być niższa niż 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego na dany rok (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Według ZUS w 2026 roku prognozowane przeciętne wynagrodzenie to 9 420 zł, a najniższa podstawa 5 652 zł. Składka na ubezpieczenie emerytalne to 19,52 procent podstawy (art. 22 ust. 1 pkt 1).
Ustawa przewiduje też niższe podstawy. Oto trzy sytuacje:
| Sytuacja | Podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowej |
|---|---|
| Zasady ogólne | Zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 18 ust. 8). W 2026 roku: 5 652 zł, według ZUS. |
| Pierwsze 24 miesiące działalności | Zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Nie dotyczy między innymi osób, które prowadziły działalność w ostatnich 60 miesiącach (art. 18a). |
| Mały ZUS Plus | Zależy od dochodu z poprzedniego roku, przy rocznym przychodzie z poprzedniego roku do 120 000 zł. Nie więcej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia i nie mniej niż 30% minimalnego wynagrodzenia (art. 18c). |
Szczegółowe warunki ulg sprawdź w ZUS, bo ustawa zawiera dodatkowe wyłączenia. Zasada jest prosta: niższa podstawa to niższa składka dziś i mniejsza kwota zapisana na koncie, od której ZUS policzy emeryturę.
Najniższa emerytura i staż
Gdy wyliczona emerytura jest niższa od kwoty najniższej emerytury, ZUS podwyższa ją do tej kwoty, ale tylko osobie, która osiągnęła wiek emerytalny i ma okres składkowy i nieskładkowy co najmniej 25 lat (mężczyzna, 65 lat) albo co najmniej 20 lat (kobieta, 60 lat). Reguła jest w art. 87 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Od 1 marca 2026 roku kwota najniższej emerytury to 1 978,49 zł (komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 roku).
Dla przedsiębiorcy ważny jest ust. 3 tego artykułu. Miesiące, w których składki obliczono od podstawy niższej niż minimalne wynagrodzenie, uwzględnia się w części odpowiadającej proporcji tej podstawy do minimalnego wynagrodzenia. Miesiąc z podstawą równą 30 procent minimalnego wynagrodzenia liczy się więc jako 0,3 miesiąca. Do wymaganych 20 albo 25 lat takie miesiące wnoszą mniej niż pełny miesiąc.
Waloryzacja składek i emerytury
Składki zapisane na koncie są waloryzowane raz w roku, od 1 czerwca (art. 25 ust. 3). Przyznana już emerytura podlega waloryzacji od 1 marca każdego roku (art. 88 ust. 1). Wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych z poprzedniego roku, zwiększony o co najmniej 20 procent realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia (art. 89 ust. 1). Od 1 marca 2026 roku wskaźnik waloryzacji emerytur i rent wyniósł 105,3 procent, według ZUS.
Jak sprawdzić, na czym stoisz
Stan konta i subkonta możesz sprawdzić w ZUS, także przez internet na Platformie Usług Elektronicznych ZUS (PUE). Jak czytać wyliczenie, które ZUS przygotowuje, opisaliśmy w tekście o hipotetycznej emeryturze z ZUS. Jeśli pracowałeś przed 1999 rokiem, sprawdź także kapitał początkowy, bo wchodzi do podstawy obliczenia emerytury.
Gdy po policzeniu okaże się, że emerytura z ZUS będzie niższa niż wydatki, które chcesz pokrywać, różnicę trzeba pokryć z innych źródeł: własnych oszczędności albo inwestycji. Jak to uporządkować, opisaliśmy na stronie inwestycji i emerytury.
Pytania o emeryturę przedsiębiorcy
Ile wyniesie moja emerytura z działalności gospodarczej?
Jednej kwoty nie ma. ZUS dzieli kwotę zapisaną na Twoim koncie i subkoncie przez średnie dalsze trwanie życia (art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), więc wynik zależy od tego, ile składek zapisano przez lata i w jakim wieku przejdziesz na emeryturę. Dopiero stan Twojego konta w ZUS pozwala to policzyć.
Czy przedsiębiorca ma inny wzór na emeryturę niż pracownik?
Nie. Wzór z art. 24 do 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest ten sam. Różnica jest po stronie składek: przedsiębiorca sam deklaruje podstawę wymiaru składek, nie niższą niż ustawowe minimum (art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Czy płacąc najniższe składki, dostanę najniższą emeryturę?
Nie zawsze. Podwyższenie do kwoty najniższej emerytury wymaga okresu składkowego i nieskładkowego: co najmniej 25 lat dla mężczyzny i 20 lat dla kobiety (art. 87 ust. 1). Miesiące, w których podstawa była niższa od minimalnego wynagrodzenia, liczą się w części odpowiadającej proporcji tej podstawy do minimalnego wynagrodzenia (art. 87 ust. 3).
Czy mogę zadeklarować wyższą podstawę wymiaru składek?
Ustawa wskazuje tylko dolną granicę: zadeklarowana kwota nie może być niższa niż 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 18 ust. 8). Wyższa podstawa oznacza wyższe składki, a ich wpływ na podatek i na składkę zdrowotną omów z księgową albo w ZUS.
Co to jest średnie dalsze trwanie życia?
To liczba miesięcy, przez które statystycznie będzie wypłacana emerytura osobie w danym wieku. Tablicę, wspólną dla kobiet i mężczyzn, ogłasza co roku Prezes GUS (art. 26 ust. 3 i 4). Im dłuższe dalsze trwanie życia, tym niższa miesięczna emerytura z tego samego kapitału.

Autor
Marcin Mańkowski
Dyrektor Okręgu OVB Allfinanz Polska
Agent ubezpieczeniowy wpisany do rejestru KNF (rpu.knf.gov.pl). Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną ani podatkową. Stan prawny: 06.11.2026.
Chcesz przejrzeć swoją sytuację emerytalną?
Jeśli po sprawdzeniu wychodzi luka między emeryturą z ZUS a Twoimi wydatkami, porozmawiajmy o sposobach jej uzupełnienia. Rozmowa bez opłaty.
Źródła i podstawa prawna
- Ustawa z 17.12.1998 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1749), isap.sejm.gov.pl
- Ustawa z 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 199), isap.sejm.gov.pl
- Komunikat Prezesa GUS z 25.03.2026 w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia (M.P. 2026 poz. 319), api.sejm.gov.pl
- Nowe wysokości składek na ubezpieczenia społeczne w 2026 r., zus.pl
- Kwoty najniższych świadczeń emerytalno-rentowych, zus.pl
- Od marca emerytury i renty w górę, zus.pl