Najkrócej, jak się da
- 01Subkonto w ZUS to część Twojego konta emerytalnego, która podlega dziedziczeniu.
- 02Małżonek ze wspólnością majątkową dostaje połowę środków, i to na swoje subkonto, nie w gotówce.
- 03Resztę dostają osoby wskazane imiennie. Bez wskazania środki nie przepadają, ale wchodzą do spadku.
- 04Wskazanie osoby uprawnionej jest darmowe, zajmuje chwilę i można je zmienić w każdej chwili.
Ten tekst ma charakter informacyjny. Nie sprzedajemy przy nim żadnego produktu.
Czym jest subkonto w ZUS
Składka emerytalna nie trafia w całości w jedno miejsce. Część zapisywana jest na koncie ubezpieczonego, a wyodrębniona część na subkoncie. Potocznie mówi się o nim „II filar” w ZUS.
Kto ma subkonto
Każdy ubezpieczony urodzony po 1968 roku. Osoby urodzone przed 1969 rokiem mają subkonto tylko wtedy, gdy należą do otwartego funduszu emerytalnego (OFE).
Co na nie trafia
Część składki emerytalnej: 7,3% podstawy wymiaru, jeśli nie przekazujesz składek do OFE, albo 4,38%, jeśli przekazujesz (2,92% idzie wtedy do funduszu). Do tego środki przeniesione z OFE w 2014 roku i te, które OFE przekazuje na 10 lat przed wiekiem emerytalnym.
Czy liczy się do emerytury
Tak. Środki są co roku waloryzowane wskaźnikiem zależnym od wzrostu gospodarki (PKB) i razem z kontem tworzą podstawę obliczenia emerytury.
Źródło: ZUS, Subkonto.
Praktyczna różnica jest jedna, ale istotna: środki z podstawowego konta emerytalnego nie podlegają dziedziczeniu, a te z subkonta tak. Po śmierci ubezpieczonego podlegają podziałowi i mogą trafić do konkretnych osób.
Ile masz na subkoncie, sprawdzisz w informacji o stanie konta, którą ZUS udostępnia raz w roku, albo na bieżąco po zalogowaniu do swojego profilu na Platformie Usług Elektronicznych ZUS.
Nie myl subkonta z kapitałem początkowym, czyli odtworzonymi składkami sprzed 1999 roku. Kapitał początkowy jest składnikiem podstawy emerytury, a nie środkami, które można przekazać bliskim. Piszemy o nim w tekście kapitał początkowy w ZUS.
Kto dostaje pieniądze i w jakiej formie
Małżonek
Przy wspólności majątkowej przypada mu połowa środków zgromadzonych w czasie trwania małżeństwa. Trafiają one na jego subkonto w ZUS, a nie na rachunek bankowy.
Osoby wskazane imiennie
Pozostała część trafia do osób, które ubezpieczony wskazał we wniosku do ZUS, w podanych przez siebie udziałach. Ta część może zostać wypłacona.
Gdy nikogo nie wskazano
Środki wchodzą do spadku i trafiają do spadkobierców na zasadach ogólnych. Nie przepadają, ale droga do nich jest dłuższa.
Po przejściu na emeryturę
Wypłata gwarantowana przysługuje, gdy śmierć nastąpiła w ciągu trzech lat od pierwszej wypłaty emerytury. Później te środki nie podlegają już wypłacie.
Dlaczego wskazanie osoby ma znaczenie, skoro pieniądze i tak nie przepadają
Bo różnica nie dotyczy tego, czy bliscy dostaną pieniądze, tylko jak długo i jakim kosztem.
Gdy wskazałeś osobę uprawnioną, wystarczy jej wniosek do ZUS. Gdy nie wskazałeś nikogo, rodzina musi najpierw przeprowadzić postępowanie spadkowe: akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza albo postanowienie sądu. To czas, koszt i formalności w momencie, w którym nikt nie ma na nie siły.
Jest jeszcze druga rzecz. ZUS informuje o środkach wtedy, gdy ktoś został wcześniej wskazany. Bez wskazania inicjatywa leży po stronie rodziny, a trudno upomnieć się o pieniądze, o których istnieniu się nie wie.
Wskazanie osoby uprawnionej nic nie kosztuje i nie jest nieodwracalne. Można je zmienić w dowolnym momencie, a uprawnionym nie musi być członek rodziny.
Co z tym zrobić w praktyce
- 01Sprawdź stan swojego subkonta w informacji rocznej z ZUS albo po zalogowaniu na Platformie Usług Elektronicznych.
- 02Sprawdź, czy kiedykolwiek wskazałeś osobę uprawnioną. Wiele osób zrobiło to dawno przy okazji otwartego funduszu emerytalnego i o tym zapomniało.
- 03Jeśli wskazanie jest nieaktualne, na przykład po rozwodzie albo po zmianie sytuacji rodzinnej, złóż nowe.
- 04Powiedz bliskim, że takie środki istnieją. To najprostsza rzecz z całej listy i najczęściej pomijana.
Tekst opracowany na podstawie zasad podziału i dziedziczenia środków z subkonta obowiązujących w ZUS. W indywidualnej sprawie rozstrzyga stan faktyczny i decyzja organu.

Autor
Marcin Mańkowski
Dyrektor Okręgu OVB Allfinanz Polska, współpraca z OVB od 2020 roku
Pytanie o subkonto pada u mnie najczęściej przy okazji przeglądu polis, a nie przy rozmowie o emeryturze. Zwykle kończy się na jednym zdaniu: sprawdź, czy kogoś wskazałeś, bo to nic nie kosztuje.
Agent ubezpieczeniowy wpisany do rejestru KNF (rpu.knf.gov.pl). Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.